Hazinenin Borcu Ne Kadar? Limit Aşıldı mı?

Hazine devletin koyduğu borçlanma limitini ilk dört ayda yüzde 100 fazlasıyla aşmış durumda.
Ekonomist Mahfi Eğilmez Radikal gazetesindeki yazısında (14.9.2009) bu sorunun giderilmesinde kullanılabilecek üç çözüm yolunu yazdı. İşte Eğilmez’in yazısı:

2002’de çıkarılan Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun devletin borçlanma limitini sıkı kurallara bağladı. Kanunun 5. maddesine göre devletin net borçlanma yetkisi bütçenin başlangıç ödenekleri ile tahmin edilen gelirleri arasındaki farkla yani bütçe açığı ile sınırlı. Bu miktar yıl içindeki gelişmelere göre en çok yüzde 10 oranında artırılabiliyor.

2009 yılı bütçe kanununda öngörülen açık miktarı 10.4 milyar TL. Bu durumda ilke olarak Hazinenin yapabileceği borçlanma 10.4 milyar TL ile sınırlı bulunuyor. Buna toplamı yüzde 10’u bulan artırım imkânlarını da eklersek Hazine’nin borçlanma limiti 11.5 milyar TL’ye ulaşıyor. Katılım Öncesi Program (KEP) çerçevesinde hükümet, bütçe açığının 49 milyar TL olacağının beklendiğini resmi olarak açıkladı. Bu yeni resmi tahmine karşılık artan harcamaları karşılamak ve artan açığı finanse etmek üzere TBMM’den ek bütçe kanunu ile ilgili bir talepte bulunulmadı. Yeni açık tahmini 49 milyar TL’ye yükseltilmesine karşılık ek bütçe kanunu çıkarılmadığı için 10.4 milyar TL’lik ilk bütçe açığı tahminine göre yola devam ediliyor. Bu durumda hükümetin borçlanabileceği net borçlanma miktarı 11.5 milyar TL’nin üzerine çıkarılmamış bulunuyor.

Ocak-nisan dönemi Hazine nakit dengesine bakıldığında yılın ilk dört ayında Hazine’nin net borçlanmasının 20.6 milyar TL’nin üstüne çıkmış olduğu ortaya çıkıyor. Buna göre Hazine, bütçe kanununda öngörülen ve yasal olarak değiştirilmemiş bulunan bütçe açığının iki katı tutarında bir net borçlanmayı gerçekleştirmiş bulunuyor.



Buraya kadar anlattıklarımızı özetleyelim: Ortada devletin net borçlanması için konulmuş bir limit, yani bir mali kural var. Bu kural ve onun getirdiği limit değiştirilmemiş bulunuyor. Buna karşılık Hazine bu limiti ilk dört ayda yüzde 100 fazlasıyla aşmış durumda.

Bu sorun nasıl çözümlenecek? Üç seçenek söz konusu olabilir. (1) Anılan kanunda sözü edilen limitler yılsonu için geçerli olduğuna göre ek bütçe yasasını yılsonundan hemen önce çıkarmak ve uygulamayı yasal hale getirmek bir çözüm olabilir mi? İlk dört ayın nakit dengesi tablosundaki rakamlar bu limitin yılsonunda 10.4 milyar TL’de tutulmasının mümkün olmadığını gösteriyor. Kaldı ki hükümetin KEP ile açıkladığı resmi tahmini yılsonunda bütçe açığının 49 milyar TL olacağını öngörüyorsa borçlanmanın da en az bu miktar kadar olması kaçınılmaz bir şey. Bu durumda sorunu yılsonuna kadar ertelemek ‘bütçe hakkı’ ile çelişir. (2) Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik yaparak borçlanma limitini artırmak bir çözüm olabilir mi? Böyle her olayda yasa değişikliğine gidilirse bugüne kadar mali disiplin adı altındaki bütün kazanımlar yok olup gider. Bana sorarsanız IMF ile sıkıntıların bir nedeni de budur. Bir yandan ‘mali kural’ getirilmesini talep eden IMF’nin bir yandan da mevcut tek mali kuralın değişmesini kabul etmesi pek mantıklı görünmüyor. (3) Hemen ek bütçe hazırlayıp tasarıyı TBMM’ne sunarak bütçeyi gerçeğe uygun hale getirip borçlanma miktarını artırmak çözüm olabilir mi? Kesinlikle doğru tek çözüm budur.

Ne var ki bu durumda bütçe açığının 49 milyar TL olduğu ve krizin teğet geçmediği tescillenmiş olur.

İlk iki seçenek doğru çözümler gibi görünmüyor. Bunlardan birisi seçilirse içeride ve dışarıda çok eleştiri çekecek. Üçüncü ve gerçekçi seçenek ise TBMM’de yepyeni tartışmaları gündeme getireceği için hükümeti sıkıntıya sokacak gibi görünüyor. Öyle olunca da çözüm için atılacak adımlar gecikiyor ve hükümet sıkıntıya düşüyor.

Hazinenin yasanın ruhuna uygun düşmeyen borçlanması, IMF ile iyi gitmeyen ilişkiler ve hükümetin krizin teğet geçmediği itirafı anlamına gelecek olan ek bütçe talebi sıkıntısı bir araya gelince kırk katır mı kırk satır mı sorusu yanıtsız kalıyor.

ICE SHEET MELT THREAT REASSESSED

Ice sheet melt threat reassessed
By Mark Kinver
Science and environment reporter, BBC News



A 3.3m sea level rise will still have a devastating impact on coastal areas
The collapse of a major polar ice sheet will not raise global sea levels as much as previous projections suggest, a team of scientists has calculated.

Writing in Science, the researchers said that the demise of the West Antarctic Ice Sheet (WAIS) would result in a sea level rise of 3.3m (10 ft).

Previous estimates had forecast a rise in the region of five to six metres.

However, they added, the rise would still pose a serious threat to major coastal cities, such as New York.

"Sea level rise is considered to be the one of the most serious consequence of climate change," lead author Jonathan Bamber told the Science podcast.

"A sea level rise of just 1.5m would displace 17 million people in Bangladesh alone," he added.

"So it is of the utmost importance to understand the potential threats to coastlines and people living in coastal areas."

Threat reassessed

Professor Bamber, from the University of Bristol's Glaciology Centre, said that the WAIS posed "potentially one of the most serious threats".




The ebb and flow of sea level rise
The world has three ice sheets, Greenland, East Antarctica and West Antarctica, but it is the latter that is considered most vulnerable to climatic shifts.

"It has been hypothesised for more than 30 years now that the WAIS is inherently unstable," he explained.

"This instability means that the ice sheet could potentially rapidly collapse or rapidly put a lot of ice into the oceans."

When the idea first emerged in the late 1970s, it was estimated that global sea level would rise by five metres if the WAIS collapsed.

Current projections suggest that a complete collapse of WAIS would result in an increase of up to six metres.

But Professor Bamber said that no-one had revisited the calculation, despite new data sets becoming available, and scientists developing a better understanding of the dynamics in the vast ice sheets.

The original estimates were based on "very basic ice thickness data", he explained.

"Ice thickness data gives you information about the depth of the bedrock underneath the ice sheet.

"Over the past 30 years, we have acquired much more ice thickness data over the whole of Antarctica, particularly over West Antarctica.

"We also have much better surface topography. Those two data sets are critical in determining two things."

The first was knowing the volume of ice that could contribute to sea level rise, and the second was a better understanding of the proportion of WAIS that was potentially susceptible to this instability.

Instead of assuming that the entire WAIS would collapse, causing sea level to rise by up to six metres, Professor Bamber and colleagues used models based on glaciological theory to simulate how the 2.2 million-cubic-km ice sheet would respond.

"Our reassessment of West Antarctica's contribution to sea level rise if the ice sheet was to collapse is about 3.3 metres," he said.

"That is about half of the value that has been quoted up until now."




The team's study also calculated what regions were likely to experience the biggest increases in sea level.

"Sea level rise is not uniform across the world's oceans, partly as a result of disruptions to the Earth's gravity field," explained Professor Bamber.

"It turns out that the maximum increase in sea level rise is centred at a latitude of about 40 degrees along the Atlantic and Pacific seaboards of North America."

This would include cities such as San Francisco and New York.

These areas could expect increases of one-and-a-quarter times the global average, the team estimated.

In other words, if the global average was one metre, then places like New York could expect to see a rise of 1.25m.

Responding to Professor Bamber's paper in Science, British Antarctic Survey science leader Dr David Vaughan described the findings as "quite sound".

"But for me, the most crucial question is not solely about the total amount of ice in West Antarctica, because that might take several centuries to be lost to the ocean," he told BBC News.

"The crucial question is how much ice could be lost in 100-200 years; that's the sea level rise we have to understand and plan for.

"Even with this new assessment the loss of a fraction of WAIS over those timescales would have serious consequences and costs that we've only really just begun to understand." -BBC